خانه قمگردی

بیت النور، یکی از مکان‌های مهم و معنوی در شهر قم است که به واسطه حضور 17 روزه حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها) در این شهر به شهرت رسیده است. بیت النور نه تنها نمادی از مهمان‌نوازی و محبت مردم قم به اهل بیت است، بلکه فضایی آرامش‌بخش برای تفکر و عبادت را فراهم می‌آورد.

(نمای داخلی بیت النور)

تاریخچه ورود حضرت معصومه به قم

امام رضا علیه السلام در سال 200 هجری به دستور مأمون عباسی به اجبار از مدینه به سمت خراسان حرکت کرد. حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها) که پس از پدرش، برادرش را به عنوان تنها امید خود از دست داده بود، بسیار غمگین و افسرده بود و نمی‌توانست دوری برادرش را تحمل کند. سرانجام، پس از یک سال، تصمیم به حرکت به سوی ایران گرفت.

کاروان ایشان در مسیر سفر در نزدیکی ساوه، مورد حمله دشمنان اهل بیت (علیهم السلام) قرار گرفت. حضرت معصومه که شاهد شهادت خویشان و همراهان خود بود، بیمار گشت. طبق نقلی ایشان را در همان جا مسموم ساختند. حضرت معصومه از شیعیان خواستند که ایشان را به قم منتقل کنند و به همراه کاروان در روز ۲۳ ربیع الاول سال ۲۰۱ هجری به قم آمدند و محبان اهل بیت به استقبال ایشان رفتند.

موسی بن خزرج اشعری، از بزرگان شیعیان قم به همراه محبان اهل بیت به استقبال این بانوی کرامت رفت به مدت هفده روز از ایشان در منزل خود پذیرایی کرد. این مکان، که امروزه به بیت النور معروف است، محل سکونت و عبادتگاه ایشان گردید. حضرت معصومه علیها السلام سرانجام پس از 17 روز در دهم ربیع الثانی سال 201 ق به شهادت رسیدند و پیکر ایشان در میان باغ بابلان (حرم مطهر فعلی)، مدفون گردید.

(نمای قدیمی حرم حضرت معصومه س)

سالروز ورود حضرت معصومه، روز ملی قم

مردم قم در سالروز ورود حضرت معصومه (س) به قم با اجرای مراسم کاروان نمادین ورود بانوی کرامت به این شهر تا حرم مطهر با حضور پرشور و نثار گل به ضریح آن حضرت استقبال کرده و این روز را گرامی می دارند.

۲۳ ربیع‌الاول سالروز ورود حضرت معصومه (س) به قم با موافقت شورای عالی انقلاب فرهنگی به‌عنوان «روز ملی قم» نام‌گذاری شده است.

(مراسم سالروز ورود حضرت معصومه به قم)

موقعیت جغرافیایی بیت النور

بیت النور در محله‌ای به نام «میدان میر» واقع شده است، که بین دو محله آذر و چهارمردان قرار دارد. این محله از قدیم الایام جزء مناطق تاریخی قم بوده و در گذشته در محدوده جنوب غربی شهر واقع شده بود. با گسترش شهرسازی، بیت النور به یکی از محله‌های مرکزی شهر قم تبدیل گردید و به همین دلیل، دسترسی به آن برای زائران و گردشگران آسان‌تر شده است.

بیت النور در قم و در بلوار عمار یاسر،خیابان عمار یاسر اول واقع شده است.

معماری بیت النور

در اسناد تاریخی، بیت النور با نام‌های محراب یا معبد فاطمه (سلام‌الله‌علیها) و بقعه ستیه نیز شناخته می‌شود. این مکان شامل حجره‌ای با ابعاد ۳ در ۳.۵ متر است که به زیبایی با آینه‌کاری تزیین شده است. معماری و شیوه ساخت بنای محراب شامل نمادهایی است که زائر را به تقدس مکان راهنمایی می‌کند. سقف گنبدوار این بنا، که در معماری اسلامی نمادی از آسمان محسوب می‌شود، به همراه استفاده از سنگ، ترکیب آینه، کاشی، نورپردازی داخلی و نقوش تزیینی، جلوه‌ای خاص به این مکان بخشیده است.

توسعه و تأسیس مدرسه

پس از گذشت زمان، در اطراف محراب حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها)، مسجد و مدرسه‌ای به نام «ستیه» تأسیس گردید که از مدارس علمیه معروف قم به شمار می‌آید. این مدرسه به عنوان یکی از مراکز علمی و مذهبی مهم در قم، نقش بسزایی در تربیت علمای دین ایفا کرده است.

تولیت و مراسم‌های ویژه

تولیت بیت النور بر عهده هیات امنایی متشکل از سادات میره‌ای است که خدمت‌گزاری به این مکان مقدس نسل به نسل به آنان منتقل شده است. این افراد اموالی را برای بیت النور وقف کرده و در تجدید بنای آن نقش داشته‌اند.

امروزه، بیت النور به عنوان زیارتگاهی مورد توجه مردم قرار دارد و علاوه بر برگزاری مراسم در روزهای عزاداری و ایام ولادت اهل بیت (علیهم‌السلام)، مراسم‌های خاصی نیز در روز ولادت، روز وفات و روز ورود حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها) به قم در این مکان برگزار می‌شود. این مراسم‌ها به زائران و بازدیدکنندگان فرصتی برای تجدید میثاق با تاریخ و فرهنگ غنی اسلامی را فراهم می‌آورد.

(عبادتگاه حضرت معصومه در بیت النور)

بهترین زمان بازدید

بیت النور هر روز از ساعت 8 صبح الی 7 عصر جهت زیارت زائرین گرامی باز می‌باشد.

توصیه ها برای بازدید

راهنمای محلی: استفاده از راهنمایان محلی که به تاریخ و فرهنگ قم آشنا هستند، می‌تواند تجربه شما را غنی‌تر کند و اطلاعات ارزشمندی را در اختیار شما قرار دهد.

احترام به مکان مقدس: به عنوان یک مکان مذهبی، باید با احترام و ادب به بیت النور وارد شوید این مکان فضایی برای عبادت و تفکر است و باید به دیگر زائران احترام بگذارید.

آشنایی با تاریخ و فرهنگ: قبل از بازدید، اطلاعاتی درباره تاریخ و فرهنگ بیت النور و حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها) کسب کنید تا تجربه‌ای غنی‌تر داشته باشید.

(سردر ورودی بیت النور)

جاذبه های اطراف بیت النور

مسجد جامع قم: یکی از جاذبه‌های تاریخی و دیدنی این شهر به شمار می‌رود که به واسطه به کارگیری اصول معماری ایرانی، از جلال و شکوه ویژه‌ای برخوردار است. ساخت این مسجد در چند دوره تاریخی مختلف انجام شده است؛ اما بسیاری از معماران و باستان‌شناسان بر اساس مستندات موجود، قدمت آن را به زمان حکومت سلجوقیان نسبت می‌دهند.

 

مدرسه جهانگیر خان: یکی از مدارس علمیه قدیمی در حوزه علمیه قم به شمار می‌آید که هنوز هم زنده و پویاست. این مدرسه در مقابل مسجد جامع قم واقع شده و دارای حیاطی کوچک است که بیست حجره آن را در بر گرفته است. در جلوی هر حجره، ایوانی وجود دارد که با مقرنس‌های گچی و آجری و کتیبه‌هایی به نام‌های خدا، پیامبر اکرم (ص) و حضرت علی (ع) تزئین شده است.

 

مدرسه غیاثیه: یک اثر تاریخی با ارزش در قم است که قدمتی بیش از ۶ قرن دارد. مناره‌های این مدرسه در کنار «میدان کهنه» به همراه سه پامنار قدیمی، مجموعه‌ای زیبا از آثار تاریخی این شهر را تشکیل می‌دهند. به نظر می‌رسد سردر و مناره‌های مدرسه غیاثیه، تنها نشانه‌های باقی‌مانده از یک مدرسه بزرگ‌تر باشند که تاریخ ساخت آن به سال ۸۳۰ هجری قمری برمی‌گردد.

(مدرسه غیاثیه قم)

سوالات متداول

سوال: بیت النور در شهر قم به چه دلیل شهرت دارد و چه ویژگی‌هایی دارد؟

جواب: بیت النور به واسطه حضور 17 روزه حضرت معصومه (سلام‌الله‌علیها) در قم شهرت یافته است. این مکان نه تنها نماد مهمان‌نوازی و محبت مردم قم به اهل بیت است، بلکه فضایی آرامش‌بخش برای تفکر و عبادت نیز فراهم می‌آورد.

 

سوال: سالروز ورود حضرت معصومه (س) به قم چه نامیده می‌شود و مردم چگونه این روز را گرامی می‌دارند؟

جواب: سالروز ورود حضرت معصومه (س) به قم به عنوان «روز ملی قم» نام‌گذاری شده است. مردم قم با اجرای مراسم کاروان نمادین ورود بانوی کرامت به شهر و نثار گل به ضریح آن حضرت، این روز را با حضور پرشور گرامی می‌دارند.

 

سوال: بهترین زمان برای بازدید از بیت النور در قم چه ساعتی است و این مکان در کجا واقع شده است؟

جواب: بهترین زمان برای بازدید از بیت النور هر روز از ساعت 8 صبح تا 7 عصر است. این مکان در بلوار عمار یاسر، خیابان عمار یاسر اول در قم واقع شده است.